ก่อนที่จะเหยียบลงไป
ผลงานเขียนในยุคแรกเริ่มของคาวาคามิ ฮิโรมิ (Hiromi Kawakami) นักเขียนหญิงชาวญี่ปุ่นที่เป็นเจ้าของผลงานนอกขนบอย่าง Sensei no Kaban และผลงานอันเป็นเอกลักษณ์อื่นๆ อีกมากมายที่ทำให้เป็นที่รู้จักในแวดวงอ่านเขียนระดับนานาชาติ
Record of a Night Too Brief
เช็กราคา ที่ร้านคิโนะ (Kinokuniya)
เช็กราคา ที่ช้อปปี้ (Shopee)
ใน “บันทึกฝันในคืนแสนสั้น” เล่มนี้เป็นการรวมเรื่องสั้นขนาดยาวสามเรื่องไว้ด้วยกัน เรียงตามลำดับคือ เหยียบงู, หาย และ บันทึกฝันในคืนแสนสั้น โดยเรื่อง “เหยียบงู” นั้นเป็นผลงานที่ได้รับรางวัลอาคุตางาวะในปี 1996 ถือเป็นงานเขียนที่เต็มไปด้วยความลึกลับและเรื่องราวสารพันที่ชวนให้พิศวงตั้งแต่ต้นจนจบ เช่นเดียวกันกับผลงานในเล่มอย่าง “หาย” และ “บันทึกฝันในคืนแสนสั้น” ที่ต่างอุดมไปด้วยภาพพจน์เปี่ยมจินตนาการและได้รับการบอกเล่าด้วยน้ำเสียงที่ปลอดโปร่งและนุ่มนวล ขับเน้นให้ความหมายของถ้อยคำที่เต็มไปด้วยเรื่องมหัศจรรย์ชวนให้ประหลาดใจได้ไม่รู้จบ
การเปลี่ยนรูปร่างอย่างเป็นธรรมชาติ
ระหว่างทางไปสวนสาธารณะมิโดริ ดันไปเหยียบงูในพุ่มไม้เข้า
เรื่องราวเริ่มต้นจากสาเหตุที่ไม่ได้ตั้งใจ ไม่ได้ใส่ใจจะกระทำ แต่เป็นการกระทำที่รู้สึกตัวอีกทีก็ทำลงไปเสียแล้ว เปรียบไปก็เหมือนกับการอ่านเรื่องที่คาวาคามิเขียนนี้ คือเมื่อรู้ตัวอีกทีเรื่องราวก็เปิดขึ้นมาอยู่ตรงหน้าเสียแล้ว จู่ๆ ก็ตกที่นั่งเป็นฝ่ายที่ต้องตามน้ำหรือตอบสนองการกระทำของอีกฝ่ายไปเสียอย่างนั้น ด้วยคำพูดที่ตีความออกจะเป็นไปในทางว่าช่วยไม่ได้เมื่อมันเกิดขึ้นไปแล้ว
“โดนเหยียบแล้วก็จบกันสินะ” เจ้างูพูดขึ้น หลังจากนั้นตัวมันก็กลายเป็นก้อนเละๆ จนเสียรูป ปกคลุมด้วยสิ่งที่มีรูปร่างไม่ชัดเจนคล้ายควันหรือหมอกบางๆ อยู่ครู่หนึ่ง ก่อนที่เสียงของงูจะดังขึ้นอีกครั้ง “จบกันสินะ” แล้วปรากฏร่างเป็นมนุษย์ขึ้นมา
และในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจากความไม่ตั้งใจหรือไม่ใส่ใจนั้น สิ่งที่ปรากฏขึ้นตรงหน้ากลับกลายเป็นการเปลี่ยนรูปร่าง การสลับไปมาระหว่างสิ่งหนึ่งกับอีกสิ่งหนึ่งอย่างไม่ทันให้ได้ตั้งตัว กลายเป็นว่ามีความเป็นไปได้มากมายเกิดขึ้นตรงหน้าอย่างกระทันหัน การเปลี่ยนจากงูมาเป็นมนุษย์ที่ทำให้ผู้อ่านเกิดความพิศวงอย่างฉับพลันต่อทั้งความหมายโดยนัยของสัญลักษณ์และทิศทางของเรื่องราวที่คาดเดาไม่ถูก
แต่ดูเหมือนการเปลี่ยนรูปร่างที่ปรากฏนี้ไม่ได้หวังผลแค่ทำให้ผู้อ่านพิศวงเพียงอย่างเดียว เมื่อร่างปรากฏเป็นมนุษย์ของงูนั้นกลับมาปรากฏตัวเป็นหญิงวัยประมาณห้าสิบที่บ้านของตัวเอก ทำให้เหตุกาณ์ที่เหมือนจะเป็นแค่เหตุการณ์ที่พบพานแล้วผ่านเลยกลายเป็นปมปริศนาผูกพัน ในโลกของ “เรื่องเล่าโกหก” ที่คาวาคามิสร้างสรรค์ขึ้นนี้ การเปลี่ยนรูปร่างจึงมีความสำคัญทั้งในทางสัญลักษณ์และมีคุณสมบัติเหมือนปรากฏการณ์ทางธรรมชาติไปพร้อมๆ กัน
เมื่อเป็นสิ่งที่คล้ายกับปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ ตัวเอกที่เป็นหญิงสาวที่เคยเป็นครูสอนวิทยาศาสตร์ในโรงเรียนสตรีแต่ลาออกมาทำงานที่ร้านช่างทำลูกประคำ จึงได้ทำเหมือนไม่รู้ไม่ชี้พร้อมไปกับหาทางทำความเข้าใจงูที่เปลี่ยนรูปร่างเป็นคนที่สามารถเปลี่ยนรูปร่างกลับเป็นงูได้ตามใจชอบไปด้วย ส่วนงูเองก็ดูจะทำความเข้าใจในท่าทีเมินเฉยได้เป็นอย่างดี จึงได้เริ่มแสดงตัวและวางท่าทีเป็นแม่ของตัวเอก เตรียมอาหารและเครื่องดื่มไว้ให้ ทำความสะอาดบ้านและแสดงความใส่ใจในเรื่องส่วนตัว ตัวเอกนั้นแม้จะได้รับคำเตือนจากคุณโคซุกะเจ้าของคานะคานะโดว่า
“ไล่มันไปเถอะ”“เอางั้นหรือคะ”
“ถ้าทำได้น่ะนะ”
“จะทำได้จริงเหรอคะ”
เธอก็ยังนึกค้านในใจด้วยร่องรอยของสามัญสำนึก
“ก็ไม่ค่อยเข้าใจนักหรอกนะ แต่ภาระที่ไม่จำเป็นต้องแบกก็ไม่เห็นต้องแบกไว้ก็ได้นี่นา”ถึงคุณโคซุกะจะพูดแบบนั้น แต่ฉันกลับคิดว่าถ้าไม่ลองแบกดูก่อน ก็ไม่มีทางรู้หรอกว่าอะไรที่จำเป็นต้องแบก แล้วอะไรที่ไม่ต้องแบกไว้ก็ได้ ถึงอย่างนั้นก็ไม่ได้บอกคุณโคซุกะหรอกนะ
การดำรงอยู่ของงูที่เปลี่ยนรูปร่างได้จึงเป็นปริศนาที่ตัวเอกสนใจจะแก้ไข และตั้งใจจะสังเกตการณ์ไปจนกว่าเรื่องราวจะชัดเจนขึ้น ค่อยๆ เกิดเป็นบ่วงบาศที่คล้องคอและนำไปสู่พันธะ ฝ่ายงูเองไม่นานนักก็ได้เผยสิ่งที่ดูเหมือนจะเป็นเป้าหมายหลักของการมาอยู่ด้วยกันออกมา
ผู้หญิงคนนั้นพูดขึ้นทั้งๆ ที่เรายังนัวเนียกันอยู่“ฮิวาโกะจัง รู้ใหมว่าโลกของงูน่ะอบอุ่นนะ”
เมื่อฉันพยักหน้าอือออไป เธอก็พูดต่อ
“ฮิวาโกะจังไม่ลองมาที่โลกของงูดูบ้างเหรอ”
การยินยอมให้ระยะห่างที่มีระหว่างกันใกล้ชิดเข้ามาจึงส่งผลมากกว่าแค่ทำให้ได้รับรู้ความต้องการของอีกฝ่าย เมื่ออยู่ใกล้ชิดกัน ตัวเอกนั้นก็ค่อยๆ ถูกดึงดูดเข้าไปหางูราวกับค่อยๆ โดนร้อยรัด ถึงแม้ว่าจะพูดยืนกรานกับตัวเองว่างูที่เปลี่ยนรูปร่างเป็นหญิงอายุห้าสิบปีนั้นอย่างไรก็ไม่ใช่แม่ของตัวเองอย่างที่ได้กล่าวอ้าง แต่ในขณะเดียวกันก็เปิดโอกาสให้งูเข้ามาใกล้กับตัวเองและอาณาเขตส่วนตัวมากขึ้นเรื่อยๆ การสังเกตทำความเข้าใจกันจึงต้องอาศัยการใกล้ชิดและปล่อยตัวปล่อยใจให้คล้อยตามในระดับหนึ่ง และเกิดการถดถอยในภาวะนำของสามัญสำนึก แต่ก็ยังไม่ใช่ถึงขั้นปล่อยเลยตามเลยจนถึงที่สุด ถึงอย่างนั้นก็ตาม เมื่อการครุ่นคิดของตัวเอกย้อนกลับไปหาเรื่องราวความสัมพันธ์ที่ผ่านมาในอดีต ร่องรอยของการผสานร่างกายที่สุดท้ายก็ยังคงดำเนินไปไม่ถึงสุดทางนั้นกลับปรากฏการดำรงอยู่ของรูปร่างงู ปรากฏการณ์ที่เหมือนเกิดขึ้นตามธรรมชาติตรงหน้าจึงมีความหมายบางประการที่มีผลย้อนหลังไปถึงอดีตที่ฝังไว้ในความทรงจำ
หลังจากผ่านประสบการณ์ครั้งแรกไปแล้ว พอได้แนบผิวกายกับคนพวกนั้นซ้ำอีกหลายๆ ครั้ง คราวนี้ตาของฉันจะเริ่มปิดลงทีละน้อย ผิวหนังที่เคยอยู่ทรงก็เริ่มไหลยวบ แล้วรูปร่างก็เปลี่ยนไปโดยที่ไม่รู้ตัว แม้ไม่ได้ต้องการ แต่ก็ไปถึงรูปลักษณ์นั้นจนได้จังหวะที่ไปถึงรูปลักษณ์ใหม่ได้แล้วนั่นเอง รูปร่างของคนพวกนั้นจะต้องกลายเป็นงูไปแวบหนึ่งเสียทุกครั้ง ตัวฉันเองไม่ได้กลายเป็นงู แต่พวกคนที่มาร่วมรักกับฉันจะกลายเป็นงู สีแดงบ้างเขียวบ้างเทาบ้างแตกต่างกันไปในแต่ละครั้ง
ไม่ว่าเมื่อไรก็เป็นเช่นนั้นเสมอ คนที่ฉันเลิกแนบผิวกายด้วยก่อนจะทันได้กลายเป็นงูก็มีอยู่ แต่ถ้าทำไปไม่เลิกเสียก่อน ไม่ว่ายังไงก็จะต้องกลายเป็นงูไปสักครั้งอย่างแน่นอน
การเปลี่ยนรูปร่างจึงเกี่ยวพันกับเรื่องราวที่แฝงฝังอยู่ใต้พื้นผิวของจิตสำนึกอย่างเป็นไปเองเสียแล้ว
และเมื่อในโลกของเรื่องเล่าหรือ “เรื่องเล่าโกหก” ของคาวาคามินั้นเต็มไปด้วยการเปลี่ยนรูปร่าง อย่างตอนหนึ่งใน “บันทึกฝันในคืนแสนสั้น” ที่
น่าโมโหเสียจนต้องกระโดดส่งตนเองให้ลอยสูง ระหว่างที่กระโดดก็พยายามเปล่งเสียงไปด้วย แต้ก็ดันออกมาเป็นเสียงร้องฮี้ๆ เหมือนกับม้า
ก็ได้ทำให้เห็นว่าการเปลี่ยนรูปร่างนั้นเกิดขึ้นอย่างไม่อาจควบคุมหรือเท่าทันได้ รูปการณ์ในหลายครั้งมักเกิดขึ้นอย่างเป็นไปเอง ไม่ได้เป็นเรื่องของเจตจำนงหรือความปรารถนาอย่างรู้ตัว
ด้วยเหตุนี้ จึงอาจกล่าวได้ว่าผลงานในรวมเรื่องสั้นชุดนี้ของคาวาคามิเป็นการนำพาผู้อ่านกระโจนท่องไปในดินแดนของจิตไร้สำนึก ที่เป็นสถานที่ตั้งของการเปลี่ยนรูปร่างของความปรารถนาที่ไร้สำนึก แสดงออกผ่านการถ่ายเทบทบาทของสิ่งต่างๆ ผ่านการเปลี่ยนรูปกลายสภาพ ที่บ้างเป็นไปอย่างเรียบง่ายบ้างเป็นไปอย่างโกลาหล งูที่เปลี่ยนรูปร่างเป็นหญิงอายุคราวแม่มาเชิญชวนให้ไปยังโลกของงูที่แสนอบอุ่น กลายเป็นการดำรงอยู่ที่มีบทบาททำให้โลกใบก่อนหน้าที่เคยนิ่งสงบของตัวเอกเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง และแม้ว่าในตอนแรกจะดูเหมือนสถานการณ์พาไปอย่างไร ตัวเอกเองก็ต้องเปลี่ยนแปลงอย่างถึงรากในกระบวนการนั้นด้วย สถานการณ์โดยรอบจึงเริ่มคืบเคลื่อนก่อนที่จะเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันชนิดคาดเดาไม่ถึง ราวกับเป็นการประทุขึ้นมาของแรงขับดันที่ขมวดงวดเข้าจนไม่อาจปิดกั้นไว้ได้ ทำให้ตัวละครต่างต้องไหลอิงไปตามกระแสของเรื่องราวในทิศทางที่เปิดกว้างแก่จินตนาการลึกล้ำ
Record of a Night Too Brief
เช็กราคา ที่ร้านคิโนะ (Kinokuniya)
เช็กราคา ที่ช้อปปี้ (Shopee)
ราตรีของเรื่องเล่าโกหก
“บันทึกฝันในคืนแสนสั้น” เป็นผลงานเขียนที่โดดเด่นในด้านน้ำเสียงและแนวเรื่อง รวมถึงการให้ภาพพจน์ที่เปี่ยมจินตนาการ เป็นงานเขียนที่สามารถอ่านได้เหมือนกับกำลังอ่านตำนานปกรณัมหรือนิทานพื้นบ้านโบราณ ไปจนถึงอ่านเป็นเรื่องแต่งเชิงวิทยาศาสตร์ได้อย่างไม่ยากเย็น เป็นเรื่องราวที่มีคุณสมบัติชวนให้พิศวงอย่างลึกซึ้งพร้อมกับสั่นไหวอารมณ์ตอนที่อ่านอย่างน่าสนใจ กล่าวได้ว่าเป็นผลงานที่ควรค่าแก่การอ่านและจะทำให้อยากเสาะหาผลงานชิ้นอื่นๆ ต่อไปจากฝีมือการเขียนที่น่าติดตามอันเป็นเอกลักษณ์ เพื่อเข้าไปในดินแดนของ “เรื่องเล่าโกหก” ตามที่ผู้เขียนได้กล่าวเอาไว้อีกครั้ง